Daar is plekname wat ‘n mens sommer dadelik nuuskierig maak. Toorwater is een van hulle.

Dit klink soos iets uit ‘n ou volksverhaal, ‘n plek waar daar dalk nog ‘n bietjie toorkrag in die wêreld oor is.

En as jy eendag op ‘n stil pad in die Klein Karoo ry en die groen padteken met daardie naam sien, is dit dalk die moeite werd om die afdraai te vat.

Want Toorwater is nie sommer net nog ‘n naam op die kaart nie.

Eintlik is daar drie Toorwaters: die warmwaterbron, die ou spoorweghalte en die indrukwekkende poort wat deur die berge sny.

Elkeen het sy eie storie.

Die water waaraan alles sy naam te danke het

Die warmwaterbron is waar die storie begin het. Hier kom besonder helder water teen ongeveer 40 °C uit die aarde.

Volgens ou vertellings is besondere genesende kragte aan die water toegeskryf. Of daar werklik iets magies aan die water is, sal ons seker nooit weet nie, maar dit het die plek sy naam gegee.

Toorwater was jare gelede reeds ‘n gewilde warmwaterbad waarheen mense gekom het om te ontspan. Mettertyd het die geriewe egter verval en die plek het grootliks uit die openbare oog verdwyn.

Maar nou het Toorwater nuwe lewe gekry.

‘n Nuwe oord, Toorwater Spa, het by die historiese bron ontwikkel. Besoekers kan hier oornag en die warm water in private baddens geniet, met die uitgestrekte Karoolandskap as agtergrond.

Daar is ook ‘n gemeenskaplike warmwaterbad, staproetes en ‘n klein museum wat die geskiedenis van Toorwater vertel.

‘n Mens kan jou kwalik ‘n beter plek voorstel om ná ‘n dag se verkenning in warm water te lê en na die Karoo se sterrehemel te kyk.

Meer inligting oor die nuwe oord is beskikbaar by Toorwater Spa.

Die spoorweghalte van Paljas

‘n Entjie verder staan die ou Toorwater-spoorweghalte.

Vir baie Suid-Afrikaners sal die naam bekend klink. Dit was hier waar Katinka Heyns se bekende Afrikaanse rolprent Paljas verfilm is.

Die eensame spoorweghalte, omring deur die stilte van die Karoo en die imposante berge, was die perfekte agtergrond vir die verhaal van die MacDonald-gesin en die geheimsinnige nar wat hul lewens verander het.

Daar was ‘n tyd toe stoomlokomotiewe hier verbygedonder het. Die spoorlyn, wat in 1904 geopen is, was eens ‘n belangrike verbinding tussen die Suid-Kaap en die binneland.

Vandag is die lyn nie meer aktief nie. Die treine het verdwyn, maar die spoorstawe lê steeds daar.

En iemand het ‘n besonder interessante manier gevind om hulle te benut.

‘n Spoorfiets en ‘n Karoo-karakter

Tydens ons besoek aan Toorwater het ons by die ou stasie ‘n ruk lank met ‘n man gesels wat daar woon.

Hy het self ‘n vernuftige spoorfiets gebou. Dit is ‘n gewone fiets wat op ‘n klein vierwiel-spoortrollie gemonteer is, kompleet met ‘n sitbank waarop ‘n passasier kan saamry.

En as daar besoekers by die stasie opdaag, neem hy hulle soms sommer spontaan met sy tuisgemaakte ryding ‘n ent die poort in.

Geen toeroperateur, kaartjiekantoor of formele reëlings nie. Net ‘n vindingryke man, ‘n ou spoorlyn en ‘n stukkie egte Karoo-gasvryheid.

Ons het lekker met hom gesels en natuurlik kon ons nie die geleentheid laat verbygaan om die ongewone ryding van nader te bekyk en ‘n paar foto’s te neem nie.

Dis mos juis sulke onverwagse ontmoetings wat ‘n gewone uitstappie in ‘n storie verander.

Die werklike natuurwonder: Toorwaterpoort

Maar lank voordat daar ‘n spoorlyn of ‘n spoorfiets was, het die natuur reeds sy eie meesterstuk hier geskep.

Toorwaterpoort is een van die minder bekende, maar indrukwekkendste poorte deur die oostelike Swartberge.

Anders as Meiringspoort en Seweweekspoort, waardeur ‘n mens met ‘n voertuig kan ry, is daar geen motorpad deur Toorwaterpoort nie.

Net die ou spoorlyn wat die Trakarivier se kronkelende loop deur die berge volg.

Oor miljoene jare het die rivier hierdie geweldige kloof deur die rotsmassas uitgekerf. Op plekke verrys die kranse hoog bo die smal vallei, terwyl die geplooide sandsteenlae iets vertel van die enorme kragte wat hierdie landskap gevorm het.

Die roete deur die poort strek ongeveer 10 km tussen Toorwater aan die Klein Karoo-kant en Vondeling aan die Groot Karoo-kant.

Dis moeilik om jou voor te stel hoe indrukwekkend dit moes gewees het om destyds met ‘n stoomtrein tussen daardie geweldige rotswande deur te ry.

Vandag is die treinverkeer stil, maar die berge en die rivier bly. Wie die poort self wil verken, moet vooraf die huidige toegangs- en veiligheidsreëlings bevestig.

Hoe kom mens daar?

Vanaf Uniondale volg jy die R339 noordwaarts tot waar dit by die R341 aansluit. Net oos van hierdie aansluiting draai ‘n grondpad noord in die rigting van Toorwater, ongeveer 6 km verder.

Dis ‘n wêreld van oop Karoolandskappe, grondpaaie en berge wat lyk asof hulle al die omgewing se geheime vir hulleself wil hou.

En nou bied die nuwe Toorwater Spa nog ‘n goeie rede om ‘n bietjie langer in die omgewing te vertoef.

‘n Warmwaterbron met ‘n geheimsinnige naam. ‘n Ou spoorweghalte wat deel van ons rolprentgeskiedenis geword het. ‘n Tuisgeboude spoorfiets en ‘n vriendelike Karoo-karakter. En ‘n asemrowende bergpoort waarvan baie reisigers nie eens weet nie.

Dis die soort plek wat jou herinner dat die interessantste bestemmings nie noodwendig langs die grootpaaie lê nie.

Soms moet ‘n mens net daardie grondpad vat en gaan kyk wat daar is.

Want daar is stories oral om ons.