Vespa TAP: Die bromponie wat oorlog toe is
In Piaggio se museum in Italië staan 'n Vespa wat jou twee keer laat kyk. Daar is 'n kanon dwarsdeur die bakwerk. Dit lyk na iets uit 'n fliek, maar hierdie ongewone bromponie is 'n egte stuk militêre geskiedenis.

Piaggio, die vervaardiger van die Vespa, was nog nooit bang om iets ongewoons aan te pak wanneer daar 'n behoefte was nie. 'n Mens besef dit gou wanneer jy deur die Piaggio-museum in Pontedera, Italië, stap. Tussen die bekende bromponies staan 'n paar verrassings, maar een trek dadelik die aandag.
Dis 'n Vespa met 'n kanon. Jou eerste gedagte is dat iemand seker 'n besonder vreemde fliek daarmee gemaak het. Die werklikheid is egter heelwat interessanter: hierdie is die Vespa 150 TAP, 'n ligte militêre voertuig wat vir Franse valskermsoldate ontwikkel is.
'n Ongewone oplossing vir 'n militêre probleem
In die jare ná die Tweede Wêreldoorlog het die Franse weermag 'n behoefte gehad aan 'n ligte voertuig waarmee 'n tenkafweerwapen vinnig ontplooi kon word. Die idee was om soldate en hul toerusting met valskerms af te stuur en hulle dan op die grond beweeglik te hou.
Die antwoord was die nederige Vespa 150. ACMA, wat destyds Vespas onder lisensie in Frankryk vervaardig het, het die gewone bromponie vir militêre diens aangepas. Die raam en ander dele is versterk om die strawwe hantering van valskermontplooiing, rowwe terrein en die ekstra toerusting te hanteer.
Die wapen was 'n Amerikaans vervaardigde M20, 'n 75 mm-terugslaglose kanon wat met die regte ammunisie sowat 100 mm pantserstaal kon deurdring. Maar moenie jou voorstel dat 'n soldaat met een hand kon stuur en met die ander een op tenks skiet nie. Die Vespa was 'n vervoermiddel vir die kanon; die wapen moes eers afgehaal en op sy voetstuk opgestel word voordat dit gebruik kon word.

Alles moes saamry
Die TAP is ontwerp om die soldaat se nodige toerusting saam te dra: die kanon en sy voetstuk, ses rondtes ammunisie en twee brandstofkanne van vyf liter elk. Daar was selfs die opsie van 'n klein enkelwielsleepwa vir verdere voorrade.

Ten spyte van dié ongewone taak was dit steeds 'n 150 cc-Vespa. Volgens Piaggio se museum kon die TAP 'n topspoed van ongeveer 66 km/h haal en sowat 200 km tussen hervullings aflê. Nie juis vinnig volgens vandag se standaarde nie, maar spoedrekords was nooit die doel nie.
Vespa 150 TAP: Die feite
- Gebou
- 1956 tot 1959
- Weergawes
- TAP 56 en TAP 59
- Vervaardiger
- ACMA, Frankryk
- Enjin
- 145,2 cc-tweeslag-enkelsilinder
- Bewapening
- 75 mm M20-terugslaglose kanon (vervoer, nie afvuur vanaf die Vespa nie)
- Topspoed
- Ongeveer 66 km/h
- Reikwydte
- Ongeveer 200 km
- Produksie
- Ongeveer 600
Van die slagveld na die versamelaar
Die eerste weergawe het in 1956 verskyn, gevolg deur 'n latere weergawe in 1959. Vandag word hulle algemeen as die TAP 56 en TAP 59 onderskei. Piaggio se museum meld dat sowat 600 van hierdie militêre Vespas gebou is.
Daar is betreklik min gedetailleerde inligting oor hul operasionele gebruik beskikbaar. Wat wel bekend is, is dat hulle vir Franse valskermtroepe en die Vreemdelegioen bedoel was. Van die oorblywende Vespas is later gerestoureer en het gesogte versamelstukke geword.

En dit is miskien wat die Vespa TAP so besonders maak. 'n Mens dink aan 'n Vespa as iets waarmee jy deur 'n Italiaanse dorpie ry, nie as 'n voertuig wat saam met valskermsoldate uit 'n vliegtuig gelaat word nie. Maar juis daarom verdien hierdie vreemde bromponie sy plek in die geskiedenis.
Historiese bron: Koos Barnard se oorspronklike artikel, met produksie- en tegniese besonderhede nagegaan teen die Piaggio-museum se Vespa 150 T.A.P.-rekord.
SHARE THIS ARTICLE
Enjoyed the ride? Share the story.